viernes, 6 de marzo de 2015

Os Camiños Bifurcados:Primeiro capítulo



Quero compartir contigo o primeiro capítulo do meu libro "Os camiños bifurcados da memoria" que se pode encontrar na plataforma Amazon.



                                                 "3,2,1 Acción"

@xmlema


Ese debo de ser eu. Miña nai está tombada nunha cama, berrando, coas pernas abertas, e un doutor tenta extraer o corpo dun bebé. Foi no 1966, en Porto Grande,un pobo da Costa da Morte, bañado por un río caudaloso. Era mediodía, non se podía perder excesivo tempo. Os meus pais tiñan que traballar. Tiña que nacer así, rápido e sen festa,  xusto na hora onde albaneis, viaxantes, e xentes de toda condición agardaban nas súas mesas un prato de comida.  Fontes con carne, chourizos, e patacas en grandes cantidades.



Isto é o que ten nacer a deshora e nunha casa-taberna. Contáranme que non puxera moitas pegas para saír a luz. Quizais ó ver as presas que había, quixen facilitar o alumbramento.Son diapositivas que se van rotando.O proxector debe de ter tamén presa.Non debo ser moi relevante e queren acabar de contado. Ábrese un álbum de fotos.  Este é o meu bautizo. Entre cantos, auga bendita, e oracións saen todos contentos da igrexa parroquial. Que nova está toda a familia. Bicos, abrazos, xantar, e brinde pola criatura. Que felicidade.


Pasaron moitos anos. Toda unha vida. Aquí son moi pequeno, debo de ter catro ou cinco anos. Pero agora acórdome perfectamente. Son meus pais, marchan para Suíza. Un taxi agarda na praza co motor acendido, e unha parella emocionada despídese dun grupo de xente. Miña avoa suxéitame da man mentres choro. Os meus proxenitores parten en busca do país da neve e dos reloxos, da terra prometida. Soben no coche azul e eu quedo triste cun boneco nas mans.


Un mono de peluche marrón, que acabei chamando Amedio, porque eu tamén quedara sen pais, como nos debuxos de Marco. E non fun tan valente para ir a buscalos polo mundo, pero moitas noites miraba as estrelas e pedía que volveran. E vaia se volveron. Meu pai nunha caixa de madeira negra e miña nai coa enfermidade da pena para eternidade. Pero istos son figos doutra caixa, e de momento non aparecen na pantalla. Un neno vestido cun xersei beixe, manchado de chocolate, facendo o sinal da despedida coas mans, mentres un coche  vaise afastando.



O proxector dispara outro fotograma fixo.Unha taberna con varios homes.Ano 1972.

Os meus avós seguiron unha tempada coa taberna. Unha barra chea de cuncas de viño e seis homes sorrindo. Dentro, meu avó, un auténtico dicionario de alcumes. Era raro a casa da parroquia na que non houbera un integrante bautizado polo sr. Manuel. Así se chamaba o meu avó. Era puro nervio, fervíalle o sangue e non levaba ben que o país estivera gobernado por un ditador. Tiña dous transistores, o do bar, e un pequeno artiluxio agochado no faiado onde sintonizaba a Pirenaica.


“Aquí Radio España Independiente, la voz de la esperanza antifranquista”. O vello era republicano. E tiña o seu exilio no faiado. Sentábase no chan e escoitaba as informacións daquela emisora que enviaba as ondas desde Moscova. Estivo anos escoitando a Pirenaica, que comezara o seu traballo, no ano 1941 por iniciativa do Partido Comunista. Aínda cando algúns dirixentes locais da Falanxe xogaban as cartas na taberna, o patrón empapábase coas voces libertarias.


Moitas tardes tenme contado historias daqueles anos. Levaba os días da sublevación militar, marcados como unha reuma permanente no corazón.Aquilo foi unha cousa de tolos. Moi preto estaba o Sindicato de Oficios Varios. O seu líder era un home culto e dinámico, Rogelio Mazaeda. Alto, elegante, e bo orador. Era a Segunda República, había fame, e as xentes afiliábanse ó sindicato para conseguir traballos concretos para ir vivindo. Pero tamén habíaos por conviccións políticas. Un grupo de republicanos que poboaban o local do sindicato ou o Casino da localidade, e que seguían as indicacións dos sectores máis moderados da esquerda, liderados por políticos coma Pepe Miñones ou Emilio González López.



E tamén estaban os anarquistas. Coma Paco Ponzán, o mestre de Camelle, que estivo uns meses sementando as doutrinas da C.N.T. polas vilas do entorno. Marcharía para Jaca, pouco antes da sublevación, e logo tería unha participación moi activa, nunha rede de evasión de fuxidos da ditadura rumbo a Francia. Morreu. Coma morreron outros neses días de confusión, onde os deuses semellaron mirar para outro lado. Deixaron que os homes arranxaran os problemas entre eles. Vellas débedas e odios acumulados.Uns vencen outros perden, e das entrañas dos gañadores, houbo quen aproveitou para saldar contas pendentes, listas negras, búsquedas obsesivas e xuízos con sentenza prevista.



Algúns foron fusilados, coma Andrés e Manolo, dous mozos,  que perderon a vida en Tui, e dos que sempre falaba o avó, outros remataron cos seus osos nos cárceres e houbo quen fuxiu. Coma Rogelio Mazaeda, que viviu agochado anos en diferentes escondrixos ata lograr marchar a Cuba, onde fixo unha nova vida. Para o líder sindical que sufriu o silencio e a escuridade, mentres as patrullas do atardecer roldaban a súa casa, houbo tamén algunha man amiga que lle serviu de ponte cara a evasión. Para outros non. Familiares que petaban nas portas de homes con influxo no bando nacional, e que se encontraron coa incomprensible indiferenza.



“Se éramos todos veciños –dicía o avó- cada uns coa súa política, pero o final formábamos parte da mesma tribo”. Cando estalou o Alzamento, os dirixentes republicanos participaron na requisa de coches, radios o obxectos en casas afectas as ideoloxías dereitistas. O cruceiro do pobo saltou polos aires dinamitado e a casa do cura don Juan Bautista, foi ocupada polo Comité revolucionario de defensa do sistema vixente. Todo pasou rápido. Os camisas azuis chegaron nuns camións e comezou a represión. E houbo quen non tivo piedade. As datas do 36, estaban marcadas a lume na memoria dos máis vellos.

O primeiro que aparece na foto é o Sapo. Así o chamaba o vello taberneiro, polos xestos que facía coa boca. Capturaba o aire a grolos, e tardaba en solta-lo. Era de estatura baixa e bastante gordecho. Sinceramente tiña moitas similitudes con eses anfibios que capturábamos na beira dos ríos, nalgúns regatos. Preferíamos as ras, porque nos servían para facer carreiras e apostar unhas pesetas. E os outros eran máis ben de carácter ornamental.

Sapo tocaba o acordeón maxistralmente. Aprendera algo de solfexo co seu pai, que fora o director da banda de música e lle regalara unha Hohner alemá negra o día do seu casamento. Desde entón quería máis o aparello que a súa propia muller. Acórdome cando o viño branco zumegaba polos ollos, e Sapo mandábanos, ir buscar o instrumento a súa casa.

Seu fillo máis eu portábamos aquela maleta coma quen levaba un tesouro. Aquela cousa que durmía coma unha momia e ó sentir as careixas das súas mans comezaba a alegrar os corazóns, e convertía a taberna nunha festa. O seu repertorio andaba en media ducia de cancións, unha muiñeira, dous pasodobres, un bolero, e dous valses. Sapo opinaba que as actuacións tiñan que ser breves “para que o público asimile  e comprenda o arte, senón, se nos excedemos, a xente deprecia o noso traballo”.

“Yo te daré, te daré niña hermosa, te daré una cosa, una cosa que yo solo sé, Café”.


O que cantaba era Pedro Rubín. O terceiro da foto. Era a voz inconfundible e senlleira do pobo.“Con todos ustedes, continuando con su intensa gira por distintas localidades de la provincia, llega la fascinante e irrepetible, orquesta internacional los Soberanos”.

Todos os da foto, a excepción do taberneiro eran os da orquestra. Sapo(acordeón), Pedro Rubín (Voz, maracas e pandeireta), Cirano(batería), Palomo(baixo), e Andresiño(guitarra e trompeta).

Eran Los Soberanos en honor o brandy que bebía o Palomo. Andaban buscando un nome, e o Sr. Manuel tivo a ocorrencia de dicir mirando a andel das botellas:




“Faivos falta un nome que vos dea caché e elegancia, que quede ben nos carteis.Xa o teño, ¿Gústavos Los Soberanos?”. Miraron uns para os outros e Pedro, líder indiscutible fixo un xesto afirmativo, dicir o contrario podería traer unha condena moi pesada. Como a que padecería de por vida Nicolás Santos, ao que lle quedou o sobrenome de “Cirano”, polo seu nariz semellante o do actor José Ferrer quen interpretou nos anos 50 o poeta de Bergerac.


Non eran unha orquestra internacional, ¿Pero quen era o ousado que se ía a poñer a discutir iso?. Pedro cantara cunha popular orquestra coruñesa, Los Dinámicos, en Suíza e Alemania. “E se eu son un cantante internacional a miña orquestra tamén é internacional. Non hai volta de folla”. Tocaron ata preto dos anos 90 por verbenas de toda a zona. O punto forte das súas actuacións era cando Rubín facía unha xenuflexión, miraba o ceo e cantaba aquela mítica canción. “reloj, no marques las horas, porque voy a enloquecer, ella se irá para siempre, cuando amanezca otra vez”.


O público debatíase entre bailar ou quedar mirando o front-man.

 Erguíase e cos ollos brillantes, coma posuído continuaba:

“No más nos queda esta noche, para vivir nuestro amor,y tu tic-tac me recuerda, mi irremediable dolor “.

Ensaiaban no taller mecánico do Palomo. Nunha caseta que tiña alí. Todos tiñan os seus traballos, menos Rubín. Sempre me chamou a atención, alto, robusto, co se tupé, camisa impecable, reloxo Certina de ouro e sempre elegantísimo. Un señor o que era difícil imaxinar sementando patacas baixo un sol abrasador ou abrindo unha gabia.

Era de boa familia, e levaba unha vida moi bohemia. Tiña cartos, boa presenza e cantaba coma os anxos. As mozas suspiraban por el, e el suspiraba por case todas elas. En cada aldea un amor. Tiña un amplo repertorio de conquistas. Como lembraba as veces Palomo, tamén teñen fuxido cos instrumentos ó lombo por algunha corredoira, cando algún paisano furioso corría detrás de Rubín por tentar facerlle as beiras a súa moza. Ou cando o pillaron baixo dun carballo abrazado a filla dun labrador do lugariño de Mamposta.

O home andaba facéndolle ofertas a moza para casala cun fillo medio atrasado do cacique local, e vai e pillan a  fermosa candidata  cun extravagante músico de orquestra, algo do máis indigno para a súa filla. A noticia correu como a escuma e xa non houbo verbena, e por pouco tamén quedamos sen artistas. Non custaba moito imaxinarse o labrador cun fouciño detrás de Rubín.


O seu libro de amores tiña tantas follas como o amplo repertorio da orquestra. Unhas veces houbera que fuxir e outras os contactos do vocalista (todo hai que dicir), permitiran darlle máis sona a formación. Comentaba sen complexos que estaba condenado a morrer solteiro, e iso que estivo a piques de pasar polo altar. Era moi novo. Todo estaba preparado. Levaba un ano cunha moza do pobo. Incluso pedira a súa man. Pero días antes da celebración botouse para atrás. Rubín era especial.


E para máis un auténtico “crooner. Sabía de memoria versos de poetas que recitaba no palco ou nos ouvidos das súas pretendidas. O primeiro libro de poemas que chegou as miñas mans, foi “Cantares Gallegos” de Rosalía de Castro. Viña eu do colexio, e Rubín estaba sentado nunha mesa do bar, lendo o xornal. Pregunteille como tiña que facer para escribir cousas tan fermosas como as que el cantaba. Riuse e díxome que o el non cantara nunca un texto seu. Marchou e horas despois deixoume na casa un libro envolto en papel de estraza. Era Rosalía.


Desde entón unha campás dobraron continuamente no fondo do meu maxín. Non sei como soaban as de Bastavales, pero podo certificar que as campás que eu escoitaba como rumor da miña conciencia, eran moi similares as da nosa igrexa.


A orquestra, que fora un “boom” no seu nacemento, e incluso chegara a encher algunha sala de festas, acabou mal por non saber retirarse a tempo. Os seus últimos días foron con actuacións ocasionais en verbenas porque eran baratos. Pero xa non competían con grupos puxantes da época, non ensaiaban moito e os seus repertorios cambiaban pouco de ano a ano. Xa non tocaban o día do patrón e máis ben completaban os carteis de festexos.
 Cumpríase a teoría do Sapo. A confianza daba noxo e de tanto tocar nos mesmos sitios, a xente foi menosprezando e aburríndose do espectáculo de Los Soberanos.


E os anos non pasaban en balde. Cando se retiraron, no 88, xa todos camiñaban entre os 45 e 50 anos. Despois as actuacións centrábanse na taberna. Empezaba o Sapo co acordeón e íanse unindo  Pedro Rubín e os outros, con maracas, pandeiretas e un tambor. As veces cando a graduación etílica alcanzaba cifras desorbitadas, Andresiño traía da casa unha guitarra española e a trompeta.  “Éramos poucos e pariu a avoa” que diría o taberneiro, que non se escapaba nada e cando percibía que empezaba a haber descontrol, apuntaba tódalas consumicións nunha caderno. “porque a ganancia vai no cobro”.


O Sapo quería que o enterraran co seu acordeón. Non foi posible. Pero si morreu abrazado a el, tocando nun bautizo. Era o do neto de Cirano. O Sapo non tiña gañas ese día de troula, pero Rubín era un liante e dixo “Y ahora para todos ustedes, un regalo en forma de joya musical”. Habilitaran un pequeno palco, con tablóns de madeira enriba de caixas de cervexa. Cirano cun tambor, o acordeón do Sapo, Andresiño coa guitarra española, e Palomo e Pedro Rubín dispostos a cantar.

Comenzou a actuación, e todos viron o Sapo coas mans máis lentas que de costume sobre o teclado do seu instrumento, estaba algo pálido e respiraba diferente. Perdía algo o ritmo.


Na segunda peza, Pedro e Palomo sentiron como melodía da acordeón naufragaba pouco a pouco. Palomo mirou para un lado, e viu como o corpo do Sapo esvaecíase ata caer o chan. Nada se puido facer.Un infarto acabou con el. Ninguén se atreveu a lembrarlle a viúva que quería ser soterrado xunto o acordeón. Para máis coa mala hostia que tiña o cura. “Como sabía que non lle ía a coller na caixa o instrumento, prefería morrer agarrado a el”, comentaba a miúdo Rubín.

Desde aquela nunca se xuntaron para actuar. Só cantaban algunha vez na taberna e sempre cunha cunca de viño chea que ninguén bebía. “Esta é a cunca do Sapo, por se ten sede

No hay comentarios:

Publicar un comentario

h